Muzej revolucije novog doba, projekat Gorana Anđelkovića

Muzej revolucije novog doba, projekat Gorana Anđelkovića

Projekat Muzeja revolucije novog doba je diplomski rad arhitekte Gorana Anđelkovića (AG ARCHITECTURE), rađen kod mentora profesora docenta Ivana Raškovića.  

Muzej jugoslovenske revolucije na Novom Beogradu je već tri decenije zapušten i zaboravljen. Goran Anđelković se već neko vreme bavi ovom problematikom,a nastaviće i dalje sa pisanjem članaka i prezentacijom jednog velikog istraživanja.

Goran Anđelković je rođen u Beogradu 1987. godine. Godine 2005. postao je polaznik ARD pripremnog kursa za studije arhitekture kod arhitekte Mihaila Čanka – čika Mike. Godine 2006. upisao je Arhitektonski fakultet Univerziteta u Beogradu. Studije je završio u roku, 2011. godine, i dobio zvanje Master inženjer arhitekture. Godine 2010. pokrece stranicu „Srpski arhitekti | Serbian architects” na društvenoj mreži Fejsbuk (Facebook) sa ciljem objavljivanja brojnih projekata naših arhitekata i pravljenja jedne velike baze podataka i virtuelne galerije. Godine 2012., zajedno sa dr Mihailom Čankom i mr Ðordem Alfirevićem pokreće priču oko novog Centra za stanovanje sa ciljem okupaljanja što većeg broja stručnjaka u oblasti habitologije. Takođe, nedavno je postao i član Asocijacije srpskih arhitekata (ASA).

Njegov diplomski projekat rekonstrukcije Muzeja predlaže moguće rešenje novog objekta na temeljima nikad završenog muzeja. S tim u vezi je napisao i master tezu „Kontinuitet diskontinuiteta - arheološki trag jedne ideologije u prostoru”.

Urbanističko-arhitektonsku koncepciju projekta treba sagledaviti sa nekoliko aspekata i nivoa kako bi se što bolje i jasnije razumela cela ideja i zamisao. Iz tog razloga, autor je poglavlje sam podelio u nekoliko podpoglavlja.
Neostvarena urbanisticka vizija - trag na papiru
U knjizi „Novi Beograd: osporeni modernizam”, prof. Ljiljane Blagojević, autor je pronašao odlomak koji govori o prvobitnoj lokaciji i poziciji muzeja: Konkurs se zasnivao na predlogu regulacionog plana da se u delu priobalja, u kojem je već započela gradnja Muzeja savremene umetnosti, formira sedište novih muzeja, sa svečanom pristupnom alejom. Teren na kojem je u okviru konkursa bio predviđen Muzej revolucije, nalazio se u težištu trougaonog trga i u osi prospekta od zgrade CK prema ušću Save u Dunav. Predviđena aleja polazila je od zgrade CK tako da tangira kulu sa leve strane, i završavala se objektom Muzeja revolucije na centralnoj poziciji urbanističke kompozicije. Etnografski i Prirodnjački muzej u prednjem planu, i Muzej savremene umetnosti i uz njega određen prostor „rezervata” Muzeja u zaleđu prema Dunavskom keju, formiraju u ovom planu desnu polovinu celine, dok objekti Partijske škole i nespecificirani objekti, u planu nazvani „rezervati”, simetrično dopunjuju levu stranu kompozicije. Lokacija je promenjena i pozicija samog muzeja se na kraju našla između dva značajna objekta: Palate „Srbija” (bivša Palata federacije) i Palate „Ušće”. Ovaj parkovski prostor je definisan kao blok 13 na Novom Beogradu.
Tom promenom lokacije, i njegovim postavljanjem u niz objekata koji reprezentuju političke moći upravljačkog grada, Muzeju revolucije je oduzeta uloga u politici kulture, a data isključivo ideološka uloga, investirana u politiku moći. Projektovan je i novi „svečani” pristupni trg, koji bi „sadržavao revolucionarnu tematiku” – „u sredini trga gorela bi večna vatra u spomen palim borcima”, a „potez bi se završavao jednim postamentom ispred zgrade Muzeja, na kome bi bila postavljena skulptura predsednika Republike Josipa Broza Tita”.
Nova vizija ovog prostora
Urbanistički koncept projekta proizlazi iz samog konteksta u kojem se objekat nalazi. Dakle, reč je o zelenom pojasu na ušću dve reke, na Novom Beogradu. On se zasniva na povezivanju objekta Muzeja stazama memorije, zaborava i prijateljstva. Muzej se nalazi u parkovskom prostoru koji je povezan mrežom paviljona koji su prateći objekti kulture i umetnosti. Posebna reperna tačka je kula svetlosti koja je podzemnim prolazom povezana sa muzejom. Oko kule se formira mali trg i staze u parku gravitiraju oko nje.
Prostor oko objekta bi bio ureden sa tim tipovima gore pomenutih staza, koje bi vodile kroz jedno vreme posetioca, obližnjeg suseda ili stanovnika grada do objekta koji sad predstavlja kraj revolucije.



Ujedno, prostor bi bio povezan sa obližnjim Parkom prijateljstva, koji je takođe simbol jednog vremena. U tom parku, koji je podignut 1961. godine, je svojevremeno posadilo drveće više od 130 stranih državnika, od Fidela Kastra do Indire Gandi, što i dalje upotpunjuje tvrdnju da taj prostor predstavlja neraskidivu vezu sa Muzejom jugoslovenske revolucije. Takođe, u tom parku je podignut i spomenik Večna vatra, koji je posvećen žrtvama NATO agresije 1999. godine, koji je posle promene vlasti 2000. bio na meti vandala, i takoreći, i on je u neku ruku prepušten zaboravu, iako obeležava jedan događaj koji se desio u skorijoj prošlosti. Kako se ide tim prostorom, mogu se čitati naslage slojeve vremena. Ono što je njihova spona jeste da su prepušteni zaboravu, i to, da ophođenje i ponašanje prema njima govori o nama samima. Muzej revolucije i Park prijateljstva su trebali da budu simboli jednog sistema vrednosti i ideologije. Upravo te čvrste veze među nepovezanim elementima bi trebalo da budu glavne i jake. U novom rešenju trebalo bi povezati te tačke i objediniti taj prostor u jednu kompoziciju kako bi se ostvario utisak kompaktne celine.



Konačna koncepcija
Objekat Muzeja revolucije novog doba projektovan je na lokaciji koja je označena kao blok 13 na Novom Beogradu, površine skoro 210 000 m². Prema GUP-u, lokacija je tretirana kao zelena površina, te nije planirana gusta gradnja. Planirana BRGP je oko 10 300 m². Spratnost objekta je Po+Pr+3, i slobodnostojeći je u prirodnom okruženju i ambijentu. Novi objekat se gradi na započetom, podrumskom delu muzeja. Projekat se sastoji iz dva segmenta: rekonstrukcije postojećeg dela i izgradnje novog dela objekta. Paviljoni su dimenzija 10.0h10.0 m, to jest površine 100 m². Prave ortogonalnu matricu 70.0h70.0 m koja odgovara gabaritu muzeja. Pošto je muzej udaljen 200-300 m od najbližih autobuskih stanica, bila je potreba za projektovanjem još nekog sadržaja koji bi privukao pažnju korisnika prostora. Još jedna tačka postoji kao veoma bitan reper u prostoru – Kula-vidikovac sa panoramskim liftom. Na tom mestu danas postoji betonska kućica koja je podzemno povezana sa muzejom. Ona, dakle, predstavlja mali aneks celom kompleksu muzeja. Tu se formira mali trg i staze koje tangiraju oko nje. Funkciju, sadržaj, gabarit i neposredno prirodno okruženje odredili su na neki način osnovni koncept organizacije i oblikovanje ovog prostora.

Arhitektonsko - funkcionalno rešenje
Neostvarena zamisao

O objektu muzeja i materijalizaciji vidi se iz tehničkog opisa samog autora, arhitekte Vjenceslava Rihtera (Vjenceslav Richter): „Ekspresija ozbiljnosti i optimizma, gordosti i poleta, stvarnosti i težnje... Odluka da se pokaže beton kao površinski materijal proizlazi iz uvjerenja da je to najmonumentalniji materijal kada je ispravno primjenjen i da je on istovremeno konsktruktivna istina ovog objekta.” Pošto je objekat već tri decenije prepušten zaboravu, kako njegove vrednosti i poruke koju je trebao da nosi tako i ljudi koji žive u okolini, a i u samom gradu, bilo bi neophodno oživljavanje ovog nedovršenog objekta. On je nesumnjivi simbol i svedok tog vremena i ideologije. Iako je prepušten na milost i nemilost vremenu, fizički je opstao i dalje na tom prostoru. Njegov fizički karakter i identitet pripada tom vremenu u kojem je nastajao i gradio se. Što se tiče samog objekta i njegovih karakteristika, najbolje je opisano u knjizi „Novi Beograd: osporeni modernizam”, prof. Ljiljane Blagojević: Konstruktivno rešenje oslanjanja kubusa na devet stubova, sa unakrsnom konstrukcijom svetlog raspona od 33 metra, od prednapregnutog betona, omogućuje fleksibilno rešenje prizemlja. Povučeno „slobodno” prizemlje podeljeno je na „javni” prostor za posetioce, sa ulazom, salom za predavanja i prostorom za povremene izložbe, i obodni „privatni” prostor za administraciju i tehničke službe. Takođe, u istoj knjizi prof. Ljiljane Blagojević, postoji još jedan odlomak koji govori o karakteristikama objekta: Objekat je rešen kao snažna plastička forma, od tla na stubovima uzdignut, pretežno zatvorenog i teškog kubusa, na tlocrtnoj osnovi kvadrata veličine 70h70 metara, koji doseže visinu od 22 metra. Nad tom kompaktnom masom kubusa postavljen je dinamično oblikovan krov, sa dva dijagonalna segmenta izražene skulpturalne volumetrije izdvojenih ploha, koje se uzdišu do maksimalne visine od 50 metara. U funkcionalnoj organizaciji i konstruktivnoj shemi, objekat na prvi pogled ponavlja prethodno uspotavljene modele, ali kada ga analiziramo, vidimo zapravo da postavlja neka suštinski nova rešenja muzejskog prostora. Glavni izložbeni prostor je smešten u kubusu odignutom od tla, i rešen je kao jedinstveni prostor sa dva osnovna nivoa i više međunivoa povezanih rampama i stepeništima. Ostvaren je princip varijabilnosti izložbenih celina, od intimnijih segmenata sa manjom unutrašnjom visinom, za izlaganje predmeta i dokumenata koji se posmatraju iz blizine, do monumentalnih prostora velikih volumena. Takođe, obodni zidovi su delom odvojeni od meduspratne konstrukcije, da bi se tako dobile pogodne površine za izlaganje monumentalnih slika, koje se sagledavaju sa distance. Prema raspisu konkursa, osnovni zadatak Muzeja je da prikaže „razvojni put borbe radnog naroda Jugoslavije za svoj svestrani napredak, i to od 1870-ih godina, pa sve do naših dana”, a njegov cilj je „postepeno uvodenje gledaoca u ideologiju i praksu naše radnicke klase”. Programom je zahtevana ukupna sinteza od oko 5 000 kvadrata i ukupna površina objekta od 15 000 kvadrata. S obzirom na lokaciju, naglašen je i zahtev da se, pored kvalitetne i ravnomerne arhitektonske obrade svih strana fasada, mora obratiti naročita pažnja na vizuelni efekat krovne površine koja se sagledava sa Kalemegdana. 



Nova arhitektonska koncepcija
Novi arhitektonski koncept rešenja je zasnovan na dva pojma:
1. Armatura (lat. armatura) koja predstavlja, u statičkom smislu, povećanje nosivosti zida, ploče, grede ili bilo kog konstruktivnog elementa gvožđem;
2. i Beton (lat. bitumen, fr. beton) koji predstavlja smešu od šljunka i cementa koja ima svojstvo, pošto se ovlaži, da se stvrdne kao kamen (u novijoj građevinskoj tehnici igra jednu od najvažnijih uloga); armirani beton kada se u betonsku smešu doda još i gvožde, radi pojačanja; prednapregnuti beton armirani beton prethodno napregnut na pritisak zatezanjem čelične armature (nosivost mu je veća od armiranog). Ova dva pojma su povezana sa ruševinama nikad završenog Muzeja jugoslovenske revolucije na Novom Beogradu. Upravo, armatura i beton predstavljaju materijalni dokaz arheološke iskopine jednog vremena i jedne ideologije na toj lokaciji. Ta dva materijala daju nam surovu i realnu sliku objekta. Taj podzemni deo muzeja bio bi povezan sa stazama zaborava u parteru. Jedan deo postojećeg prostora bio bi iskorišćen kao galerijski prostor koji bi vodio kroz vreme. Takođe, zbog visine od pet metara postoji mogućnost uvodenja medunivoa. Prostor je u postojećem stanju neki oblik lavirinta. Možda bi tu organizacijsku šemu trebalo zadržati, uz korekciju i malo određeniju artikulaciju prostora. U glavnoj dvorani, koja je ujedno i najveći prostor u postojećem delu, ima veliki broj kanala u nivou poda. Ti kanali su do dubine oko pola metra. Stiče se utisak kao da je prostor ispresecan rovovima. Ti kanali su pogodni za skrivanje. Ta dvorana bi mogla da služi za predstavljanje borbe između Nemaca i Partizana. U toj predstavi bi glavni akteri mogli biti posetioci muzeja. Sa druge strane, postoje prostori koji gledaju na glavnu dvoranu, tako da bi mogli da posluže kao gledalište takvih predstava.

Tunel, koji postoji danas, povezuje glavnu dvoranu sa obližnjom kućicom. Prostor je veoma mračan i dok se korača njime, čuje se šuštanje smeća. Taj zvuk povećava naš strah dok prolazimo njime. Tunel se nalazi na osi istok-zapad u sadašnjoj poziciji muzejskog prostora. Na kraju tunela se nalazi svetlo. To je prostor kućice, na zapadnoj strani. Možda bi taj put mogao da predstavlja mračne scene naše istorijske prošlosti, a na kraju mraka se pojavljuje svetlo slobode. Prema Rihteru, glavni deo muzeja je trebalo da bude podignut od tla, na stubovima. Na osnovu toga u novom rešenju ne bi bilo loše da se pojavi neutralni sloj – deo koji je slobodan, vazdušni prostor. Time bi nova intervencija to jest dogradnja novog dela muzeja bila odvojena od starog dela slobodnim prizemljem. Na taj način bi se postigao efekat naslage slojeva – stari, postojeći sloj, neutralni sloj i novi sloj.



Da bi bolje razumeli tu intervenciju postavljanja slojeva kod ovog objekta, trebalo bi tumačiti Rihterov pristup i njegov odnos delovanja u prostoru. Vera Horvat-Pintarić najbolje opisuje u svojoj knjizi da njegov odnos predstavlja „nov koncept slojevitog, instabilnog i promenljivog prostora koji je nastao na temeljima novih oblikovnih postupaka i novih sredstava, optičkih i kinetičkih, [Rihter] odmah vidi važne poticaje za razvoj nove prostorne svijesti i novih istraživanja i u arhitektonskim prostorima... ".
Konačna arhitektonska koncepcija
Arhitektonski koncept se zasniva na rekonstrukciji postojećeg dela Muzeja revolucije na Novom Beogradu i na nastavku započete ideje arhitekte Vjenceslava Rihtera. Danas na prostoru između Palate „Srbija” i Palate „Ušće” nalazi se, već tri decenije, napušteno gradilište tog muzeja, prepušteno vremenu i sudbini. Glavna karakteristika tog postojećeg podrumskog dela je jaka i pravilna geometrija betonskih elemenata.
Ti motivi su bili polazna stavka za rekonstrukciju postojećeg stanja jer oni ujedno predstavljaju arheološki trag jedne ideologije koja je bila prisutna na ovim prostorima u odredenom vremenu. Kroz istraživački proces postojećeg stanja, isprojektovano je novo stanje podrumskog dela, sa što manje mogućim izmenama i maksimalnim iskorišćenjem potencijala postojećeg i zatečenog.



Novi nastavak, po pitanju geometrije, treba da bude drugačiji. Ideja je da se novi objekat sastoji od tri celine koje su hijerarhijski povezane - prošlost, sadašnjost i budućnost. Rekonstruisani postojeći podrumski deo simbolizuje prošlost tj. kako se prošlosti tumačio pojam revolucije. Prizemlje predstavlja sadašnjost, kao vakuum današnjice, i iz tog razloga je slobodno. U sebi sadrži samo konstruktivne elemente i jezgra koji naglašavaju dramaticnost vremena u kojem živimo. Takode, platforma prizemlja, koja je slobodna, koristi se za predstave na otvorenom i kao scenografija. Gornje etaže simbolizuju budućnost. Tim različitim nivoima predstavlja se različito tumačenje pojma revolucije kroz vreme i razvoj civilizacije. Iz te činjenice proizlazi naziv muzeja - Muzej revolucije novog doba.



Nova forma objekta ima lagan prelazak iz jake, pravilne geometrije u poluamorfnu, laku i smirenu formu sa jedne strane, a sa druge predstavlja novi sloj koji odgovara duhu naše savremenosti.

Konstruktivni sistem i materijalizacija objekta
Kod objekta imamo dva prisutna konstruktivna sistema: Kod postojećeg podrumskog dela je armiranobetonski skeletni sistem sa stubovima koji su na rasponu od 34.65 m i koji su spojeni obodnim temeljnim armiranobetonskim zidovima (d=20.0 cm). Stubovi i grede su dimenzija 70h70 cm. Postojeći deo je kvadratnog oblika, gabarita 70.0h70.0 m. Zidovi u unutrašnjosti prostora su od armiranog betona, debljine od 15.0 do 20.0 cm. U delu ispod zemlje, armiranobetonski zid je obložen opekom na kant (d=6.5 cm) sa hidroizolacijom. Obodno stepenište sa spoljne strane, u funkcionlanom smislu predstavlja tribine prema okolnom prostoru, i dodato je postojecem delu i razdvojeno je dilatacijom od konstrukcije objekta. Isto je od armiranog betona. 2. I kod novog dela objekta, koji predstavlja sistem armiranobetonskih ljuski, debljine 10.0 cm, koje se oslanjaju na jezgra (koja se nadovezuju na postojeci podrumski deo i temeljnu armiranobetonsku plocu), šajbne i zidove od armiranog betona. Unutrašnji zidovi su armiranobetonski, debljine 10.0 i 15.0 cm. U armiranobetonskom jezgru postoji vertikalna komunikacija – dva lifta sa stepeništem. Oko objekta se obmotava rampa koja je u nagibu od 3% i ide do samog krova. U unutrašnjem delu postoji atrijum, koji je povezan dvokrakim stepeništima koja se nadovezuju spiralno prema vrhu. Taj unutrašnji otvor – ,,prsten'' - u svojim tangecijalnim zonama povezan je šajbnama koje idu prema podrumskom delu.

Fasada objekta ima spoljnu i unutrašnju opnu: spoljna opna predstavlja armaturnu mrežu koja se sastoji od glavne, podužne armature, prečnika 18 mm, i uzengija koje su u poprečnom pravcu, debljine 6 mm. Unutrašnja opna je više tip polustrukturalne zid-zavese, koja je sastavljena od nosećih vertikalnih i horizontalnih nosača, pricvršćenih fiksnim ankerima za konstrukciju objekta. U nivou konstrukcije je ,,slepa zona'', dok je u nivou izemdu plafona i poda transparentna zona.


 

 

 

Profil

Morate se ulogovati da biste poslali poruku
Uloguj se | Registruj se

Tip of the day

"Simplicity is the ultimate sophistication"
 

Leonardo da Vinciviše
Mouse Eye Tracking by PicNet Software Development Services