Peter Bi'lak - "Rethinking Publishing"

Works-that-work_PeterBilak_coverPages_01

Izdavaštvo kao koncept, dizajn kao struktura!

Nedavno je u zagrebačkoj galeriji Hrvatskog dizajnerskog društva Peter Bilak (Peter Bi'lak), češki tipograf, grafički dizajner, predavač i izdavač sa prebivalištem u Hagu, održao konferenciju pod nazivom "Rethinking Publishing". U okviru predavanja, Bilak je predstavio časopis Works That Work – a magazine of unexpected creativity, čiji je osnivač.

Bilakov portfolio uglavnom broji radove iz oblasti izdavaštva, tipografije i sl. On je najpre radio u okviru studija Dumbar, da bi zatim osnovao sopstveni dizajnerski studio u Hagu. Godine 1999., osniva slovolivnicu Typotheque, u okviru koje između ostalog, sarađuje i sa hrvatskim dizajnerom Nikolom Đurekom. Deset godina kasnije, osniva i Indian Type Foundry. Karakteristika Typotheque studija jeste razvoj pisama koja se ne baziraju samo na zapadnjačkim (latinskim) pismima, već sadrže i pisma poput ćiriličnog, grčkog, arapskog, jermenskog i devanagari.
Bilak je osnivač časopisa Dot, Dot, Dot (2000.), Works that Work (2012.), a takođe predaje i na Royal Academy of Arts u Hagu. Na samoj konferenciji, Peter je posvetio pažnju isključivo izdavačkoj praksi i idejama na kojima se zasniva časopis Works That Work, a koje obuhvataju postavljanje alternativnog režima u okviru postojećih odnosa sa publikom, i načinima distribucije i produkcije.

Ovaj semestralni časopis, ima tiraž od oko 5000 primeraka po broju i do sada je publikovan šest puta. Izgled publikacije se neznatno promenio tokom ove tri godine, iako je ostao istog formata i malih dimenzija. Tip hartije unutar časopisa često varira u odnosu na sadržaj, a posebna pažnja je posvećena njenoj gramaturi, radi efikasnije, odnosno isplativije distribucije. Pri svemu tome, dizajn karakteriše savremen izgled publikacije "dužeg trajanja", a potpisuju ga Susana Carvalho i Kai Bernau iz Carvalho Bernau ateljea. Časopis je dostupan i u digitalnoj verziji, a pojedini prilozi se mogu pročitati i na sajtu časopisa.

Works-that-work_PeterBilak_no2_inside_02

Celokupni sadržaj časopisa je na engleskom jeziku, a svaki broj prati određeni tematski okvir. Sadržaj karakteriše pripovedački ton, praćen brojnim fotografijama, sa namerom da stvori atmosferu zanimljivosti koje se pričaju uz večeru sa prijateljima. Kako i naslov upućuje (Radovi koji rade, magazin neočekivane kreativnosti), teme koje se obrađuju unutar časopisa jesu svi oni projekti, izumi, ideje i pojave sa zemaljske kugle, specifične baš zbog svoje funkcionalnosti i strukture i najčešće, anonimnog autorstva.

Works-that-work_PeterBilak_no6_inside_03

Na samom početku predavanja, Bilak je secirao biznis model izdavačke industrije časopisa, odnosno dokazao tezu po kojoj je interesna grupa izdavača pre svega bazirana na oglašivačima reklamnih kampanja koje se pojavljuju u magazinu, a ne na publici koja datu publikaciju čita. Po Bilakovim navodima, 80-85% cene časopisa zapravo služi isplaćivanju štampe i distribucije, dok se profit ostvaruje isključivo zahvaljujući proizvodima, uslugama i sl. koje se u njima reklamiraju. Dakle, sama publika predstavlja proizvod časopisa, dok više odnosno niže cene publikacije, odražavaju targetiranje socijalne grupe čitalaca.

Works-that-work_PeterBilak_no6_inside_04

Kao što je već rečeno, Bilak iza sebe ima i višegodišnje iskustvo izdavanja časopisa Dot, Dot, Dot, koji se bavio savremenom umetničkom i dizajn praksom. Poučen ovim iskustvom i pre svega traumatizovan politikom dristributera, svoju novu avanturu u izdavačkim vodama, Bilak je zasnovao na novim, alternativnijm i drugačijim principima.

Works-that-work_PeterBilak_no6_inside_05

Prethodno opisanom biznis modelu izdavačke industrije časopisa, Bilak suprotstavlja humaniji koncept kojim želi da čitaoca konačno smesti na zasluženo centralno mesto. U okviru WTW časopisa, reklame zauzimaju do 5% odsto sadržaja svakog broja. Časopis veći deo prihoda dobija putem pretplata preko interneta. Takođe, postoji jedan zanimljiv distributivni model kojim se Bilak služi, nazvan socijalna distribucija. On podrazumeva angažman onih preduzimljivijih čitaoca, kojima zato donosi i finansijske olakšice (pa čak i zaradu), a zahvaljujući kojima se distributerska mreža širi. Publikacija tako stiže pre svega na udaljenije adrese, odnosno one van čvrstih lanaca zapadnih distributera.

Analizom samog sadržaja, okviri kojima Bilak opisuje dizajn su jasniji. Možemo čitati o skoro neobjašnjivom sistemu organizacije usluge raznošenja hrane u milionskom indijskom gradu Mumbaju, zahvaljujući kojem na nepogrešiv način (samo 1/6 miliona), svakodnevno milioni obroka stignu od kuće do radnog mesta u gradu. Takođe čitamo i o gumenim tenkovima zahvaljujući kojima su engleski vojnici u toku II svetskog rata uspešno obmanuli protivnika, ili čak o 1400 godina dugoj tradijiciji Kongō Gumi – japanskog graditelja hramova, koji se i dalje služi istom tehnikom konstrukcije i izgradnje.

Works-that-work_PeterBilak_no6_inside_06

Works-that-work_PeterBilak_no6_inside_07

Časopis dakle, prikazuje sve one domišljate projekte, slučajne ili namerne rezultate koji su posledica dovitljivih umova. To su koncepti, ideje i struktuirana rešenja u kojima se dizajn upravo zato prepoznaje, kao kategorija koja nudi intelekt čovečanstva radi prepoznavanja problema i kreativnog pronalaženja adekvatnog rešenja. Pritom, kreativno se ovde ne posmatra kao estetska, već kao krajnje funkcionalna odrednica ingenioznosti pojedinca ili grupe ljudi koji uz pomoć organizacije, strukture i logistike sistemski rešavaju dati problem.

Works-that-work_PeterBilak_no6_inside_08

Dizajn koji Bilak prepoznaje u ovim projektima je onaj anonimni, narodni i vernakularni dizajn. Iako ove tri kategorije najčešće dominiraju, povremeno se prepoznaje i lični autor. Ipak, pojam dizajna na koji se ova publikacija oslanja, najčešće podrazumeva domišljatost čija je posledica funkcionalnost, a koja uvek prethodi autorstvu. Ukratko: Works That Work.

Pripremila: Ana Radovanović

Profil

Morate se ulogovati da biste poslali poruku
Uloguj se | Registruj se

Tip of the day

"If you are not curious, forget it.” 

Achille Castiglioniviše
Mouse Eye Tracking by PicNet Software Development Services